دکتر رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی که به مناسبت روز دانشجو در ۱۶ آذر و سالگرد تاسیس خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در محل دفتر این خبرگزاری در تهران حاضر شده بود، درباره موضوعات مختلف استانی به بیان نظرات و دیدگاهش پرداخت و تاکید کرد «امید به احیای پایدار دریاچه ارومیه با نگاه علمی وجود دارد.»

تفویض اختیار دولت زمینه‌ساز فعال‌سازی ظرفیت‌های استان‌هاست

استاندار آذربایجان‌غربی، درباره رویکرد دولت در زمینه تفویض اختیار به استانداران اظهار کرد: تفویض اختیار به معنای مشارکت‌دادن مردم و مدیران در اداره کشور و بهره‌گیری از توان همه استان‌هاست.

وی افزود: دکتر پزشکیان، رئیس‌جمهور، اعتقاد جدی به تفویض اختیار به‌ویژه در سطح استانداران دارد و این اقدام می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای کارآمدی و تسهیل امور مردم داشته باشد.

مزیت‌های مرزی استان و اختیارات جدید

رحمانی با اشاره به مرزی بودن آذربایجان‌غربی با اقلیم کردستان عراق، ترکیه و جمهوری آذربایجان گفت: مهم‌ترین تفویض انجام‌شده برای استان، در حوزه مرزها بوده است. دولت در چند مرحله اختیارات ویژه‌ای را به استان واگذار کرده که این امر مستلزم ایجاد سازوکارهای جدید و ارتباط هماهنگ میان دستگاه‌های استانی و ملی است.

استاندار با تأکید بر اینکه تفویض اختیار از تصمیمات اصولی و راهبردی دولت است، عنوان کرد: چنانچه این روند تقویت شود، هم کار مردم تسهیل خواهد شد و هم ظرفیت‌های پنهان استان‌ها فعال می‌شود. پیش‌تر بسیاری از ظرفیت‌های آذربایجان‌غربی مورد بهره‌برداری قرار نمی‌گرفت، اما اکنون بخش قابل‌توجهی از آن‌ها در حال ایفای نقش در تأمین نیازهای کشور است.

برنامه جامع برای مدیریت مرزها و توسعه نواحی صنعتی

رحمانی ایجاد نظم و ساماندهی در فعالیت‌های مرزی را از اولویت‌های استان عنوان کرد و گفت: برای هر یک از مرزهای استان برنامه‌ای جامع تدوین شده است. در کنار فعالیت‌های روزمره، توسعه بازارچه‌های مرزی با جدیت پیگیری می‌شود.

وی افزود: در حوزه‌های مرزی باید حداقل یک شهرک صنعتی، ناحیه صنعتی یا شهرک صنعتی کشاورزی ایجاد شود. شرایط هر مرز متفاوت است و طراحی زیرساخت‌ها باید مطابق نیازها و ویژگی‌های همان منطقه انجام گیرد.

نخستین شهرک صنعتی مشترک ایران و ترکیه در دست اقدام

استاندار آذربایجان‌غربی از نهایی‌شدن روند توافقات برای راه‌اندازی نخستین شهرک صنعتی مشترک میان ایران و ترکیه خبر داد و اظهار کرد: تقریباً تمام توافقات لازم انجام شده و مباحث مربوط به استقرار آن در دستور کار قرار دارد. این طرح می‌تواند هم‌افزایی مهمی در حوزه صنعتی و تجاری ایجاد کند و به نفع مردم دو کشور تمام شود.

انسجام کم‌نظیر دستگاه‌های استان زمینه‌ساز مدیریت کارآمد و توسعه است

استاندار آذربایجان‌غربی، با اشاره به انسجام کم‌نظیر میان ارکان مختلف نظام در استان اظهار کرد: در آذربایجان‌غربی خوشبختانه میان نماینده ولی‌فقیه، دستگاه‌های امنیتی، نظامی، انتظامی، مرزبانی، مدیران اجرایی و همچنین نمایندگان مجلس و خبرگان، هماهنگی بسیار خوبی برقرار است. در حوزه توسعه استان تقریباً هیچ اختلاف یا تقابل جدی وجود ندارد و همه دستگاه‌ها در مسیر همراهی و پیشبرد اهداف کلان استان گام برمی‌دارند.

وی افزود: اگرچه در مواردی ممکن است نمایندگان از باب اصلاح امور یا ارائه نظر ورود کنند، اما هیچ‌گاه فشار یا پافشاری‌ که منجر به ایجاد اختلاف شود در استان وجود نداشته است. شخصاً نیز تلاش کرده‌ام تصمیمات را بر اساس تکلیف قانونی و حجت شرعی اتخاذ کنم و تاکنون موردی نبوده که بدون اقناع وجدان تصمیمی بگیرم.

ضرورت تفکیک نقش‌ها و مدیریت تعاملات

استاندار با اشاره به دشواری‌های طبیعی در تفکیک برخی مسئولیت‌ها گفت: به دلیل سابقه نمایندگی مجلس، می‌دانم که گاهی مرز میان پیگیری‌ها و شائبه دخالت حساس است، اما در استان ما این ملاحظه کاملاً رعایت می‌شود و همه طرف‌ها به نقش‌ها و مسئولیت‌ها پایبند هستند. این تعامل سازنده موجب شده مدیریت امور با کمترین چالش پیش برود.

ضرورت معرفی جهانی ظرفیت شمس تبریزی

رحمانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت برجسته آرامگاه شمس تبریزی در خوی گفت: پیش‌فرض شما درباره اهمیت این مجموعه کاملاً درست است. سالانه علاقه‌مندان زیادی از داخل و خارج کشور به این مکان مراجعه می‌کنند. مقایسه‌ای که با شهر قونیه در ترکیه مطرح می‌شود نیز قابل توجه است، زیرا اقدامات و برنامه‌های فرهنگی آن‌ها تاکنون از ما گسترده‌تر بوده است.

وی ادامه داد: برای اینکه خوی و آرامگاه شمس تبریزی به جایگاه واقعی خود در سطح جهانی برسد، نخستین اقدام، تکمیل زیرساخت‌هاست. مجتمع فرهنگی شمس هم‌اکنون در حال احداث است و از روزهای نخست مسئولیتم به صورت ویژه پیگیر این پروژه بوده‌ام. با وجود محدودیت‌های بودجه‌ای ناشی از شرایط کشور، با همکاری وزارت میراث فرهنگی، شهرداری، فرمانداری و دستگاه‌های استانی، کار با سرعت خوبی پیش رفته و نسبت به سال‌های گذشته جهش محسوسی داشته است.

استاندار تأکید کرد: پس از تکمیل زیرساخت‌ها، نوبت به برنامه‌های نرم‌افزاری می‌رسد؛ از جمله معرفی این مکان در سطح ملی و جهانی، همکاری با فعالان حوزه گردشگری و تورگردانی و برگزاری رویدادهای فرهنگی. جلسات متعددی در این زمینه برگزار شده و برنامه‌ریزی‌ها ادامه دارد.

مزیت‌های گردشگری کمتر بهره‌برداری‌شده در استان

رحمانی با اشاره به ظرفیت‌های متنوع گردشگری آذربایجان‌غربی افزود: استان ما آثار ارزشمندی چون مجموعه تخت‌سلیمان، مسجد جامع ارومیه و قره‌کلیسا را در خود جای داده که برخی از آن‌ها در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. پتانسیل استان در حوزه جذب گردشگر بسیار فراتر از آن چیزی است که تاکنون بالفعل شده است.

وی تأکید کرد: در کنار ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی، گردشگری می‌تواند پیشران اصلی ایجاد درآمد و معیشت جایگزین برای جوامع پیرامون دریاچه ارومیه و سایر مناطق باشد. صنایع‌دستی، هتل‌داری، رستوران‌داری، عرضه محصولات بومی و ایجاد زیرساخت‌های جدید گردشگری می‌تواند تحولی اساسی در اقتصاد منطقه ایجاد کند.

استاندار گفت: امسال با وجود همه محدودیت‌ها، توسعه گردشگری را در کنار سایر اولویت‌ها در صدر برنامه‌های استان قرار داده‌ایم. این حوزه می‌تواند به‌صورت پایدار برای مردم اشتغال و درآمد ایجاد کند و جایگاه آذربایجان‌غربی را در نقشه گردشگری کشور ارتقاء دهد.

گردشگری و سوغات استان می‌تواند چندین برابر وضعیت موجود ارزش‌آفرینی کند

رحمانی با اشاره به ظرفیت قابل توجه استان در زمینه سوغات و صنایع‌دستی اظهار کرد: در حوزه سوغات و تولیدات بومی، استان دارای ظرفیت‌هایی است که در صورت فعال‌سازی می‌تواند درآمد مردم را چندین برابر شرایط فعلی افزایش دهد. این مسئله یکی از اولویت‌های اصلی ماست و تلاش می‌کنیم با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده و تکمیل زنجیره گردشگری، این ظرفیت‌ها به جایگاه واقعی خود برسند.

وی دو بار حضور وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در مدت اخیر را نشانه اهمیت این حوزه دانست و افزود: این توجه نشان می‌دهد که توسعه گردشگری هم برای استان و هم برای مجموعه وزارتخانه اهمیت ویژه دارد.

آخرین وضعیت احیا و مدیریت دریاچه ارومیه

استاندار آذربایجان‌غربی در تشریح آخرین وضعیت دریاچه ارومیه گفت: در سال‌هایی، حجم آب دریاچه به حدود ۳۶ میلیارد مترمکعب می‌رسید و وسعت آن بیش از ۵۰۰۰ کیلومتر مربع بود. اما از اواخر دهه هفتاد علائم کاهش آب نمایان شد و از اوایل دهه هشتاد روند نزولی با شتاب بیشتری ادامه یافت. این کاهش تا سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ به نقطه بحرانی رسید.

وی افزود: دولت وقت با تشکیل ستاد احیا و تدوین ۲۷ اقدام مشخص، مسیر احیای دریاچه را پیگیری کرد. این اقدامات هم‌اکنون قابل بررسی علمی و کارشناسی است و ما نیز طی چند مرحله، جزئیات آن‌ها را به‌طور شفاف منتشر کرده‌ایم.

رحمانی با بیان اینکه تمامی ۲۷ اقدام احیایی همچنان در دستور کار قرار دارد، ادامه داد: در دوره جدید دولت، این برنامه‌ها با جدیت پیگیری می‌شود. دبیرخانه ستاد احیا در استانداری فعال است و همکاران ما روزانه وضعیت طرح‌ها را رصد می‌کنند. معاون اول رئیس‌جمهور نیز ریاست ستاد احیا را بر عهده دارد که نشان از اهمیت موضوع در سطح ملی است.

تغییرات ساختاری در کاسه دریاچه

استاندار با اشاره به تغییر شکل و ساختار دریاچه طی سال‌های اخیر گفت:  به دلیل رسوب‌گذاری و کمبود آب، بخشی از کاسه دریاچه تغییر کرده است. مناطقی که پیش‌تر عمق قابل توجهی داشتند، اکنون رسوب‌گذاری شده‌اند. این مسئله در تحلیل علمی وضعیت احیا باید مورد توجه قرار گیرد.

تأثیر مستقیم بارندگی بر تراز آب

رحمانی تأکید کرد: تراز دریاچه به‌طور مستقیم وابسته به بارندگی است. هر سال در دوره مهر تا اردیبهشت، بارش‌ها تأثیر فوری بر حجم آب دارد و باید این موضوع را دقیق تحلیل کرد. اخیراً نیز با بارش حدود ۲۰ میلی‌متری در حوزه دریاچه، روان‌آب ایجاد شد و بخشی از مناطقی که کاملاً خشک بودند، بار دیگر آبگیری شدند.

حقابه، برداشت‌های غیرمجاز و اصلاح الگوی کشت

استاندار با اشاره به نگرانی‌ها درباره حقابه و برداشت‌های غیرمجاز آب گفت: در حوزه حقابه‌ها و مدیریت برداشت‌های غیرمجاز، اقدامات نظارتی و اصلاحی با جدیت در حال انجام است. اصلاح الگوی کشت نیز یکی از ضروری‌ترین پیش‌نیازهای احیای پایدار دریاچه است و این موضوع با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط دنبال می‌شود.

امید به احیای پایدار با نگاه علمی

رحمانی تأکید کرد: راه‌حل احیای دریاچه ارومیه، نقد و اتهام‌زنی نیست؛ بلکه نیازمند تحلیل علمی عوامل خشکی و ارزیابی دقیق اثربخشی اقدامات است. ما با نگاه کارشناسی و اجرای پیوسته مصوبات ستاد احیا، امیدواریم روند تثبیت و بهبود شرایط دریاچه ادامه پیدا کند.

استاندار آذربایجان غربی با تأکید بر اینکه این استان نمی‌تواند در قبال وضعیت دریاچه ارومیه بی‌تفاوت باشد، گفت: آذربایجان غربی و شرقی بیشترین تأثیر را از وضعیت دریاچه می‌پذیرند و طبیعی است که حساسیت ما نسبت به این موضوع باید در بالاترین سطح باشد.

وی با اشاره به برگزاری چندین جلسه ستاد احیای دریاچه ارومیه با مسئولیت دکتر عارف افزود: بخش عمده‌ای از پیشنهادات ارائه‌شده در این جلسات تصویب و ابلاغ شده است. برخی از مصوبات مربوط به دوره‌های گذشته بود که به‌طور کامل اجرا نشده و اکنون باید پیگیری شوند؛ برخی دیگر نیز نیازمند اصلاح یا بازنگری بودند.

دستور مستقیم رئیس‌جمهور برای پیگیری اقدامات مؤثر

به گفته استاندار، رئیس‌جمهور و دکتر عارف تأکید کرده‌اند هر اقدامی که می‌تواند به احیای دریاچه کمک کند، باید بدون تأخیر پیگیری شود.

وی افزود: در سفر اخیر رئیس‌جمهور به ارومیه، حداقل هفت طرح و تفاهم‌نامه در حضور ایشان رونمایی یا امضا شد و چند پروژه دیگر نیز پیش از سفر و بلافاصله پس از آن نهایی شد.

تقویت همکاری با سازمان‌های بین‌المللی

استاندار با اشاره به برنامه‌های مشترک با نهادهای بین‌المللی از جمله فائو اظهار کرد: نشست مشترکی در دانشگاه برگزار شد که با حضور نهادهای بین‌المللی ادامه‌دهنده همکاری‌های اخیر خواهد بود. تفاهم‌نامه‌ای با فائو امضا شده که بیشتر بر اصلاح شیوه کشت، الگوهای آبیاری و بهینه‌سازی مصرف آب در حاشیه دریاچه تمرکز دارد.

وی افزود: دانشگاه ارومیه پیش‌تر برخی از این روش‌ها را به‌صورت پایلوت اجرا کرده و نتایج بسیار مطلوبی به دست آمده است. اکنون هدف ما توسعه همین الگوهاست.

استاندار درباره منابع مالی این همکاری‌ها توضیح داد: برخی تصور می‌کنند کمک‌های بین‌المللی بسیار گسترده است، در حالی‌ که در این پروژه، ژاپن مجموعاً سه‌ونیم میلیون یورو برای چهار دریاچه در ایران تخصیص داده است. با این حال، هدف اصلی ما جذب تجربه و دانش بین‌المللی است و بخش عمده هزینه‌ها در داخل کشور تأمین می‌شود.

به‌کارگیری توان علمی دانشگاه‌های منطقه

وی با تأکید بر اهمیت ظرفیت علمی کشور گفت: دانشگاه‌های ارومیه و تبریز از مهم‌ترین مراکز علمی مرتبط با موضوع دریاچه هستند. با هر دو دانشگاه قرارداد همکاری منعقد کرده‌ایم تا از توان هیئت علمی، پژوهشگران داخلی و حتی متخصصان بین‌المللی استفاده شود.

استاندار افزود: دانشگاه ارومیه قریب به سه دهه در حوزه‌های مرتبط با دریاچه تحقیق کرده و پژوهشگران برجسته‌ای در حوزه آب، کشاورزی، محیط‌زیست و حتی آرتمیا در اختیار دارد. این دانشگاه‌ها از جمله مراکز معتبر علمی در سطح جهانی محسوب می‌شوند.

/ایسنا